Kitabevleri ve Yayınevleri Nasıl Vergi Kaçırıyor?

2000 yılından 2013 yılına kadar çeşitli kitabevlerinde, dağıtım firmalarında ve yayınevlerinde görev yaptım. Aşağıda yazdıklarımın hepsi birebir şahit olduğum olaylar olup hiç birisi kurgu değildir!

Yazıyı kaleme almaktaki amacım, minareyi çalanın kılıfı nasıl uydurduğunu göstermek, ilgili kurumları bu konuda bilgilendirmektir.

Konuyu ele alırken aşağıdaki sorulara cevap vermeye çalışacağım.

  • Vergi Kaçırma Nedir?
  • Vergi Niye Kaçırılır?
  • Vergi Nasıl Kaçırılır?
  • Ne Kadar Vergi Kaçırılabilir?
  • Kimler Vergi Kaçırıyor
  • Çözüm Yolları


Eklenmesi Gereken Konular (Daha sonra bu konulara değinmeyi düşünüyorum)

  • Matbaaların Rolü
  • Kitabevlerinin Rolü
  • Muhasebenin Kitap Hilesi

VERGİ KAÇIRMA NEDİR?

Vergi kaçırma, yayınevi, dağıtım firmaları, kitabevleri ve son kullanıcı arasında devletin tahsil etmesi gereken verginin tahsil edilmemesi veya tahsil edilip devlete ödenmemesi şeklinde gerçekleşen kanunsuz ve gayrı ahlaki eylem çeşitidir.

VERGİ NİYE KAÇIRILIR?

Vergi kaçırılmasında pek çok neden etki etmekte olup, bunların bir kısmı tamamen farazi sebeplerken, bir kısmı da kitap piyasasının ödeme ve alışveriş şartlarından kaynaklanmaktadır.

Allah Rızası İçin Vergi Kaçıranlar

Bu grupta geleneksel olarak Radikal İslamcı takılan yayınevleri yer almaktadır. Bu kesim, devletin laik olması sebebiyle devlete vergi verilmesinin haram olduğunu iddia edip elinden geldiği kadar faturalı alışveriş yapmaktan kaçınmaktadır.

Muhasebe Tutmayı Bilmediği İçin Vergi Kaçıranlar

Malesef bu kesimin kökeni Beyazıt Beyaz Saray Kitapçılar Çarşısına kadar dayanmaktadır. Benim kitapçılığa başladığım dönemde Yumni İş Merkezine taşınmış olsalar da bu isimler, kayıt tutmak, fatura kesmek gibi işler ile uğraşmayıp, sipariş formu kağıtlarına alacak kaydedip, sonra aylık olarak hesaplaşmaya çalışan ihtiyar heyetidir.

Piyasa Şartları Gereği Vergi Kaçıranlar

Ne kadar faturalı çalışmak istese de, devletin KDV ödemelerinin 3 ayda bir, lakin satılan ürünün yerine alınan çek ve senetlerin vadelerinin 8-9 ay gibi uzun vadeler olması, her 6 ayda bir ve yıl sonu ürün iadesi yapılması gibi sebeplerle biraz da mücbir sebeplerle vergi kaçıranlar yer almaktadır.

Vergi Kaçırmak İstediği İçin Vergi Kaçıranlar

Sırf vergi kaçırmak, devlete daha az vergi ödemek istediği için vergi kaçıranlar.

VERGİ NASIL KAÇIRILIR

Barter / Takas Yöntemiyle Vergi Kaçırmak

Genelde dağıtımcılar arasında bazen dağıtımcılar ve yayınevleri arasında gerçekleşen bir yöntemdir. Firmalar karşılıklı olarak ellerindeki ürünleri bazen üzeri (KDV hariç) bazen indirimli (KDV hariç ve ürünün kendilerine geliş iskontosundan veya yakın bir iskontodan) karşılıklı olarak değiştirmektedir. Genelde ay sonu karşılıklı hesap kesimi yapılmakta ve arta kalan miktar için bazen senet, genelde ilave ürün alışverişi yapılmaktadır.

Bu yöntemdeki vergi kaybı, fatura kesilmemesinden kaynaklanmaktadır. Devletin olmayan faturadan vergi tahsil etme şansı bulunmamaktadır. Barter faturası diye bir fatura şekli de malisef bulunmamaktadır.

Faturasız Alışveriş İle Vergi Kaçırmak

En yaygın vergi kaçırma yöntemidir. Fiş kesmek olarak da isimlendirilmektedir.

Öncelikli olarak, kitap firmaları genelde 2 muhasebe yazılımını birlikte kullanmaktadır. İlk kullanılan yazılım ön muhasebe programı olup, bazen eski bir ETA, LOGO sürümü, bazen KİBO gibi görece kitapçılara yönelik bir yazılım üstünden tüm alış ve satış işlemleri yapılmaktadır. İkinci yazılım ise Resmi muhasebe yazılımı olup sadece faturalar ve faturalandırılabilen işlemler işlenmektedir.

İş yapmak isteyen iki firma (Dağıtım vs Dağıtım / Dağıtım vs Yayınevi / Dağıtım vs Kitabevi / Kitabevi vs Yayınevi) ön muhasebe programlarında karşılıklı cari hesap açmakta, ürünlerinin belirlenen iskontolar üstünden karşılıklı satışını veya alışını yapmakta. Bu işlem için genelde fatura yerine sadece A4 kağıt üstünden ürün listesi, fiyat ve iskonto bilgisini içeren, KDV oranları olmayan ve FİŞ tabir edilen iki taraf için de yasal bağlayıcılığı olmayan kağıtlar kullanılmaktadır.

Ödemeler de genelde şahıs isimleri üstünden şahıslara yapılıyor gibi gözüken şahıs çeki, şahıs senedi veya müşteri senedi üstünden yapılmaktadır. Maliye’nin dikkatinden kaçınmak için Fiş ile alınmış bir ürün için Firma Çeki kesinlikle kullanılmamaktadır.

Faturasız işlem, ürünlerin kargo ile gönderilme ihtiyacı olmayan şehir için işlemlerde, veya araç ile gerçekleşen yerinde satışlarda yaygın olarak kullanılmaktadır.

Şehir dışındaki müşteriler için maliye tarafından yakalanma ihtimali olması sebebiyle göstermelik fatura kesmek, düşük fatura kesmek, yüksek iskontolu fatura kesmek gibi çeşitli diğer hilelere başvurulmaktadır.

Göstermelik Fatura Yöntemiyle Vergi Kaçırmak

Bu yöntemde müşteriye göstermelik bir fatura kesilmektedir. Faturanın içeriği gönderilen kitaplara göre %1 kadar az bir olup, fatura kolilerin dış kısmına yapıştırılmaktadır. Kolinin içindeki kitapların içinde de Fiş tabir edilen ve ön muhasebe yazılımından alınmış olan çıktı bulunmaktadır.

Kimi firmalarda fiş incelendiğinde fişin içinde, göstermelik fatura için kesilen KDV giderinin fişe yansıtıldığı görülebilmektedir.

Şehir dışı müşteriler ile işlem yaparken yaygın olarak kullanılmaktadır.

Yüksek İskontolu Fatura Yöntemiyle Vergi Kaçırmak

Bu yöntemde direk fatura kesilmektedir. Lakin ürünlere yüzde 80-90 gibi yüksek indirim oranlarının uygulandığı görülmektedir. Daha sonra gayrı resmi muhasebe programına gerçek fiyatları + KDV gideri işlenmektedir.

Şehir dışı müşteriler ile işlem yaparken yaygın olarak kullanılmaktadır.

Düşük Sayılı Fatura Yöntemiyle Vergi Kaçırmak

Bu yöntemde müşteriye gönderilen ürünlerin miktarları ile oynanmaktadır. Müşteriye 100 adet ürün gönderildiyse, 10 adet olarak fatura kesilmekte, lakin gayrı resmi muhasebe programına gerçek gönderim adetleri + KDV gideri yansıtılmaktadır.

Fuar Satışları ve KDV Problemi

Şehir içi ve Şehir Dışı furalara dağıtım firmaları ve yayınevleri ürünlerini sergilemek amacıyla ilgi göstermekte, çoğu zaman ürünler zarar edecek fiyatlara okuyucuya sunulmaktadır.

Fuar alanları daimi kitap satış alanları olmadığı için, genelde bu alanlara ürün gönderimleri Sevk İrsaliyesi üstüne yapılmaktadır. Yani fuarlara giden kitaplar genelde faturasız olarak gönderilmektedir. Fuar alanlarında ise maliye açısından satış fişi yerine geçen (adını unuttuğum, lakin maliyeye onaylatılan) bir evrak kullanılmaktadır. Genelde maliye denetimine karşı sibop görevi görmekte olan bu fiş, genelde kredi kartı ile yapılan satışlar miktarınca fuardan çok sonra düzenlenmektedir.

Kimi firmalar fuar alanlarına yazar kaza getirmekle birlikte, genelde sadece kredi kartı ile yapılan satışlar veya müşteri cidden fiş isterse kullanılmaktadır.

Araç Üstü Satışlar ve KDV Problemi

Çoğu artık servis yapmamakla birlikte, eskiden beri Anadoludaki kitapçılara dağıtım firmaları tarafından araçla kitap servisi yapılmakta, ve kitapçılara yeni kitaplar sergilenmekte, direk satış ve nakit tahsilat imkanı açık tutulmaktadır.

Bu yöntemde minibüs boyutunda, kapalı kasa uygun bir aracın içi kitap rafları ile donatılmakta, araç bir şube şeklinde maliye tarafından tanıtılmakta ve araca yönelik olarak ürünler sevk irsaliyesiyle çıkartılmaktadır.

Bu yöntemdeki vergi kayıplarının sebebi, fiş denilen tamamen faturasız olarak kimi işlemlerin yapılması, kimi işlemlerin ise direk nakit olarak fatura kesmeden gerçekleşmesinden kaynaklanmaktadır. Direk nakit olarak yapılan satışlarda Çek ve Senet gibi mali enstrümanlar veya banka gibi aracı kuruluşlar da kullanılmadığı için gerçek yapılan satış veya vergi kaybı oranını bilmek imkansızdır. Elbette kimi satışlar maliyeye yakalanmamak amacıyla fatura ile yapılmaktadır.

Kur’an-ı Kerim Satışları ve KDV Problemi

Kur’an-ı Kerim basımı da firmalar tarafından KDV kaçırılmasında yaygın olarak kullanılan yöntemlerden birisidir.

“Bandrol Uygulamasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5 inci maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde bandrol taşıması zorunlu değildir” ibaresi eklendikten sonra inanılmaz büyük sayılarda ürün! Bandrolsuz olarak stokta yerini almaktadır.

NE KADAR VERGİ KAÇIRILABİLİR?

Düzeni sağlam kurmanız durumunda sadece Kur’an-ı Kerim veya Bir Meal’i kullanarak 1 milyon TL vergi çakırmak mümkündür. Öncelikli olarak ihtiyacınız olan sizinle aynı düşünen Bir Matbaa, Bir Yayınevi, Bir Dağıtım Firması bulabilmek. Bunları sağlamanız durumunda üzeri fiyatı 60-70 tl olan iki üründen 200 bin tane basıp, 10 bin tanesine fatura kesmeniz durumunda bu hedefe ulaşabilirsiniz!

Aynı şekilde 10 bin satmış gösterilen, ama aslında 210 bin satmış bir bandrole tabi olmayan kitabın ödenmeyen telif haklarından kaynaklanan vergi kaybı da bir bu kadar tutmaktadır!

KİMLER VERGİ KAÇIRIYOR

İsim vermeden işaret etmek gerekirse yüklü vergi kaçıran grupların üç özelliği çok islamcı veya çok ehli sünnet vel cemaatçı olmaları. Televizyonları, yayınevleri veya dağıtım firmaları, zincir mağazaları olması. Devlet makamına, belediyelere yani rantın olduğu yerlere karşı aşırı bir iştah içinde bulunmaları.

ÇÖZÜM YOLLARI

Yayınevlerinin denetlenmesi konusunda dağıtım firmaları önemli bir konumda bulunmaktadır. Lakin yayınevleri ürünlerini faturalı olarak satışının yapılmasında kilit taşlarından birisidir. Biraz daha sıkı denetim vergide yaşanan kayıpları azaltabilir.

Firmalara yapılan denetimlerde sunucu yedeklerinin alınıp gayrı resmi ön muhasebe programlarının uzman ekiplerce incelenmesi de faydalı olabilir.

Son olarak, firma çalışanlarının kendi firmalarının kaçırdığı organize vergi suçlarını ihbar etmelerinin önündeki yasakların kaldırılması devlete bu konuda devletin elini güçlendirebilir.

1 yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir